Chrome i ukryty model Gemini Nano: 4 GB na dysku bez pytania użytkownika

W skrócie

Najnowsze wydanie Chrome 147 potrafi w tle pobrać na dysk około 4 GB danych modelu Gemini Nano (plik weights.bin) bez wyraźnej zgody użytkownika, a po ręcznym usunięciu ponownie je ściąga. Model służy do lokalnych funkcji AI, takich jak „Pomóż mi pisać” czy wykrywanie oszustw, ale nie zasila trybu AI w pasku adresu, który i tak wysyła zapytania do chmury Google. To budzi poważne pytania o prywatność, zgodność z europejskim prawem i wpływ na zasoby – od limitów danych po emisję CO2 – zwłaszcza u osób z ograniczoną przepustowością łącza.

Chrome 147 i tajemnicze 4 GB na dysku

Według badań specjalisty od prywatności Alexandra Hanffa, znanego jako The Privacy Guy, przeglądarka Google Chrome 147 może samodzielnie pobrać na dysk plik weights.bin o rozmiarze około 4 GB, zawierający wagi modelu Gemini Nano. Plik ląduje w katalogu OptGuideOnDeviceModel w profilu użytkownika Chrome, a użytkownik nie dostaje żadnego czytelnego komunikatu ani prośby o zgodę na tak duży transfer danych.

Co gorsza, po ręcznym usunięciu weights.bin przeglądarka traktuje to jak „błąd” i w krótkim czasie ponownie ściąga cały model. Hanff pokazał to na świeżym profilu Chrome 147 na macOS – bez żadnych interakcji ze strony użytkownika model został pobrany w ciągu około 14 minut, co potwierdził logami systemu plików.

Jeśli korzystasz z Chrome jako domyślnej przeglądarki, warto wiedzieć, że za jej rozwój odpowiada Google, a podstawowe informacje o produkcie znajdziesz na oficjalnej stronie Google Chrome.

Czym jest Gemini Nano i do czego używa go Chrome

Plik weights.bin to lokalny model Gemini Nano, który wspiera wybrane funkcje sztucznej inteligencji działające „na urządzeniu”. Chodzi m.in. o takie narzędzia jak „Pomóż mi pisać”, wykrywanie oszustw, automatyczna organizacja kart czy podsumowywanie stron. To funkcje uruchamiane zwykle z menu kontekstowych lub dodatkowych przycisków, których wielu użytkowników na co dzień nawet nie dotyka.

Jednocześnie w Chrome 147 pojawia się widoczny przycisk trybu AI na pasku adresu, zaraz obok URL. Dla przeciętnego użytkownika jest to mocny sygnał, że po pobraniu 4‑gigabajtowego modelu jego zapytania będą przetwarzane lokalnie, bez wysyłania danych na serwery. W rzeczywistości jest odwrotnie: tryb AI w pasku adresu wysyła każdą prośbę do chmury Google, a Gemini Nano nie ma z nim nic wspólnego – obsługuje tylko dodatkowe, mniej eksponowane funkcje przeglądarki. To właśnie ten dysonans między wyglądem interfejsu a faktycznym zachowaniem przeglądarki jest jednym z głównych zarzutów Hanffa.

Prawo, prywatność i zdrowy rozsądek

Autor analizy wskazuje, że zachowanie Chrome może naruszać kilka europejskich regulacji dotyczących prywatności. Wymienia między innymi art. 5(3) dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej, który zabrania przechowywania informacji na urządzeniach użytkowników bez wcześniejszej zgody, oraz artykuły 5(1) i 25 RODO, wymagające przejrzystości i ochrony danych już na etapie projektowania usług.

Nawet bez znajomości szczegółów prawa widać tu problem zdroworozsądkowy: Google traktuje dyski użytkowników jak przestrzeń do wdrażania własnej strategii rozwoju produktu, nie pytając ich o zdanie. Powód ma być czysto biznesowy – gdyby firma spytała wprost: „Czy zgadzasz się na pobranie 4 GB modelu AI dla tych funkcji?”, część osób powiedziałaby „nie”, a to mogłoby utrudnić rol‑out nowej funkcjonalności. Właśnie przed takimi praktykami mają chronić regulacje, takie jak unijna ustawa o rynkach cyfrowych i RODO.

Jeśli interesuje Cię, jak Google oficjalnie mówi o swoich zobowiązaniach w zakresie odpowiedzialnej AI i prywatności, warto przejrzeć sekcje „AI” i „Prywatność” na stronie głównej Google.

Koszt środowiskowy i problem z limitami danych

Hanff zwraca uwagę nie tylko na prywatność, ale też na wpływ środowiskowy takiego sposobu wdrażania modeli. Szacuje, że każda globalna „tura” dystrybucji Gemini Nano do bazy użytkowników Chrome może generować od 6000 do 60 000 ton ekwiwalentu CO2, w zależności od tego, ilu użytkowników pobierze model i jak często będzie aktualizowany.

Dla osób korzystających z internetu mobilnego lub łączy z niskim limitem danych 4 GB to często cały miesięczny pakiet, który może zostać zużyty na plik, którego nigdy świadomie nie zamówili. W efekcie użytkownik może zostać bez danych na inne usługi – streaming, pracę zdalną czy naukę – bo przeglądarka postanowiła „po cichu” wdrożyć nową funkcję AI. To przykład sytuacji, w której komfort użytkownika i ekologia przegrywają z agresywnym rolloutem produktu.

Jak zablokować instalację Gemini Nano w Chrome

Na ten moment w standardowym menu Ustawienia Chrome nie znajdziemy prostego przełącznika w stylu „Wyłącz pobieranie Gemini Nano”. Osoby, które chcą zablokować model, muszą skorzystać z dwóch mniej oczywistych metod.

1. Wyłączenie flag w chrome://flags

Pierwsza opcja to wyłączenie odpowiednich flag eksperymentalnych:

• otwórz stronę chrome://flags,
• wyszukaj hasło „optimization guide on device” i ustaw tę flagę na „Disabled”,
• dodatkowo wyłącz opcję „Prompt API for Gemini Nano”,
• zrestartuj przeglądarkę,
• następnie ręcznie usuń plik weights.bin z katalogu OptGuideOnDeviceModel w profilu użytkownika Chrome.

Ta metoda jest stosunkowo szybka, ale nie daje stuprocentowej gwarancji na przyszłość – zmianę flag mogą nadpisać kolejne aktualizacje przeglądarki.

2. Polityka firmowa w systemie Windows

Druga, bardziej trwała metoda to wymuszenie polityki przeglądarki w rejestrze Windows. Takie rozwiązanie jest dobrze znane administratorom IT w firmach, bo Chrome silnie respektuje ustawienia narzucone przez polityki, często bardziej niż własne wewnętrzne mechanizmy.

Schemat wygląda tak:

• w rejestrze przejdź do klucza HKLM\SOFTWARE\Policies,
• utwórz ścieżkę Google\Chrome,
• dodaj odpowiednią wartość blokującą pobieranie modelu Gemini Nano (zgodnie z dokumentacją polityk Chrome),
• zrestartuj przeglądarkę.

W takim scenariuszu przeglądarka traktuje politykę jako nadrzędną i nie powinna samodzielnie odwracać ustawienia przy kolejnych aktualizacjach. To rozwiązanie szczególnie przydatne w firmach i instytucjach, w których administracja chce mieć pełną kontrolę nad tym, jakie dane i oprogramowanie są pobierane na służbowe komputery.

Więcej o zarządzaniu Chrome w środowisku firmowym znajdziesz w dokumentacji „Chrome Enterprise” dostępnej z poziomu strony Google Workspace.

Co Google mogłoby zrobić lepiej

Sam Hanff wskazuje trzy proste kroki, które jego zdaniem Google powinno było wdrożyć od początku:

• pokazać jasne okno dialogowe przed pobraniem modelu,
• zapewnić łatwy sposób usunięcia Gemini Nano,
• nie pobierać pliku ponownie po usunięciu, jeśli użytkownik się na to nie zgadza.

Przykładowy komunikat, jaki proponuje, brzmi mniej więcej tak: „Chrome chce pobrać model AI o rozmiarze 4 GB dla tych funkcji. Zezwolić czy zdecydować później?”. To proste rozwiązanie, które dałoby użytkownikom realny wybór i znacząco poprawiło przejrzystość całego procesu.

Zachowanie Google w kolejnych aktualizacjach Chrome będzie dobrym testem, na ile poważnie firma traktuje swoje deklaracje związane z odpowiedzialną sztuczną inteligencją i zrównoważonym rozwojem. Jeśli mechanizm zostanie zmieniony na bardziej transparentny, będzie to sygnał, że presja użytkowników i ekspertów ma sens.

Podsumowanie

Historia z Gemini Nano pokazuje, że nawet największe firmy technologiczne wciąż potrafią stawiać wygodę wdrażania AI ponad świadomą zgodą użytkownika. Dla osób korzystających z Chrome oznacza to potencjalną utratę 4 GB przestrzeni na dysku i transferu danych, a dla regulatorów – kolejny przykład, że nadzór nad rynkiem cyfrowym jest potrzebny.

Czy warto od razu porzucać Chrome? Niekoniecznie – ale zdecydowanie warto sprawdzić ustawienia, rozważyć wyłączenie zbędnych funkcji AI i świadomie kontrolować, co przeglądarka robi w tle. Użytkownikom z ograniczonymi pakietami danych lub wrażliwym na kwestie prywatności można szczególnie polecić jedną z metod blokady opisaną powyżej, a także śledzenie komunikatów Google, czy firma zmieni swoje podejście w kolejnych wydaniach.