O czym jest sprawa Jumpstart i Edge?
Brazylijski urząd antymonopolowy CADE wszczął formalne postępowanie przeciwko Microsoftowi w sprawie tego, czy program Jumpstart nie wymusza na producentach komputerów OEM wyłącznej preinstalacji przeglądarki Microsoft Edge na nowych PC z Windows. Impulsem do działania była skarga firmy Opera, która zarzuca Microsoftowi ograniczanie konkurencji i realnego wyboru przeglądarki dla użytkownika końcowego.
Regulator nie zatrzymał się na samym Microsofcie – wysłano obszerne zapytania do dziesięciu dużych producentów sprzętu, w tym Dell, HP, Lenovo, Asus i Samsung, aby przeanalizować warunki uczestnictwa w Jumpstarcie. Sprawdzane jest m.in., czy za preinstalowanie wyłącznie Edge’a przewidziane są zachęty finansowe lub kary, które zniechęcają OEM‑ów do dodawania innych przeglądarek.
Kluczowe wątki dochodzenia CADE
Śledztwo CADE dotyczy kilku konkretnych obszarów. Po pierwsze, urząd bada liczbę urządzeń sprzedanych z programem Jumpstart w latach 2020–2025, aby ocenić skalę ewentualnego wpływu na rynek przeglądarek. Po drugie, analizowany jest tryb S w Windows, który pozwala instalować aplikacje wyłącznie z Microsoft Store, co w praktyce utrudnia szybkie zainstalowanie konkurencyjnych przeglądarek, jeśli nie są dostępne w sklepie.
Kluczowe pytania CADE brzmią: czy Jumpstart jest umową typu „bierz albo zostaw”, czy OEM‑y mogą realnie negocjować jej warunki? Regulator chce też wiedzieć, jakie oprogramowanie innych firm jest zakazane do preinstalacji oraz jak duży byłby negatywny wpływ finansowy na producenta, który zdecydowałby się z programu zrezygnować. To uderza w samą strategię dystrybucji Microsoft Edge i przypomina spory antymonopolowe z czasów Internet Explorera – ale w realiach roku 2026, z dodatkowymi warstwami integracji usług i nagród.
Browser Choice Alliance kontra Edge i „ciemne wzorce”
W sprawę mocno zaangażowana jest organizacja Browser Choice Alliance (BCA), skupiająca m.in. Vivaldi, Google Chrome i Operę. Sojusz przyjął działania CADE z zadowoleniem, uznając je za ważny krok w stronę większej przejrzystości na rynku przeglądarek. BCA twierdzi, że Microsoft wykorzystuje „ciemne wzorce” (dark patterns) oraz mechanizmy nagradzania, takie jak Microsoft Rewards, aby utrzymać użytkowników w ekosystemie Edge i zniechęcić do sięgania po alternatywy.
Według sojuszu takie praktyki uderzają w interoperacyjność i suwerenność użytkowników, które w 2026 roku są kluczowymi hasłami zarówno w regulacjach cyfrowych, jak i w świecie SEO semantycznego. Innymi słowy – chodzi nie tylko o to, co jest preinstalowane na nowym PC, ale też o to, jak interfejs i system nagród wpływają na decyzje użytkownika, często w sposób dla niego nie w pełni przejrzysty.
Co może wyniknąć z brazylijskiego śledztwa?
Rozstrzygnięcie sprawy w Brazylii może stać się precedensem dla innych regulatorów na świecie, którzy już od lat przyglądają się pozycji Microsoftu, Apple czy Google na różnych rynkach. Jeśli CADE uzna, że program Jumpstart narusza zasady konkurencji, może wymusić zmiany w warunkach umów, np. obowiązek umożliwienia preinstalacji innych przeglądarek czy wyłączenie klauzul utrudniających OEM‑om rezygnację z programu.
Branża z uwagą obserwuje, czy Microsoft będzie musiał przebudować sposób dystrybucji Edge na nowych komputerach. Dla użytkowników końcowych potencjalny efekt jest prosty: większa różnorodność oprogramowania po wyjęciu sprzętu z pudełka i realny wybór narzędzia do przeglądania internetu już przy pierwszej konfiguracji systemu. Z mojego punktu widzenia to powrót do fundamentalnego pytania: czy system operacyjny ma być „neutralną platformą”, czy bramką promującą usługi jednego dostawcy.
Dlaczego ta sprawa jest ważna dla zwykłych użytkowników?
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że to spór między korporacjami i regulatorami, który ma niewielki wpływ na przeciętnego użytkownika Windows. W praktyce chodzi jednak o to, ile faktycznie mamy wyboru, gdy kupujemy nowy komputer – czy samodzielnie decydujemy, z jakiej przeglądarki korzystamy, czy wybór jest nam w dużej mierze „podpowiadany” przez domyślne ustawienia, nagrody i utrudnienia techniczne.
Dla osób zajmujących się IT, administracją systemami czy prywatnością użytkowników, wyniki dochodzenia CADE mogą stać się ważnym punktem odniesienia w dyskusji o neutralności platform. Jeśli regulatorzy zaczną konsekwentnie wymagać od firm takich jak Microsoft większego otwarcia i przejrzystości, może to przełożyć się na bardziej różnorodny i konkurencyjny ekosystem przeglądarek, z korzyścią dla bezpieczeństwa, innowacji i wolności wyboru.
